अकबर

Chhatrapati Sambhaji Maharaj and Akbar the Son of Aurangzeb

छत्रपती संभाजी महाराज आणि औरंगजेब चा मुलगा अकबर

Chhatrapati Sambhaji and Akbar the Son of Aurangzeb

Chhatrapati Sambhaji and Akbar the Son of Aurangzeb

अकबर हा औरंगजेब चा आणि त्याची बेगम दिलरस बानु चा मुलगा होता. सत्तेच्या मोहातून औरंगजेबाने आपल्या वडिलांचा म्हणजेच शहाजहान याचा आणि सख्या भावांचा जीव घेतला होता. औरंगजेब हे क्रूरकृत्य आपल्याबरोबर पण करू शकतो असे अकबराला वाटू लागले. त्याच वेळी राजपुतांनी औरंगजेब विरुद्ध बंड केला होता. हे राजपूत अकबर ला आपल्यात सहभागी करून घेण्यात यशस्वी झाले होते. राजपुतांच्या मदतीने अकबर आपल्या जन्मदात्या वर चाल करून गेला. परंतु औरंगजेबाच्या कट कारस्थानांमुळे त्याची हि चाल यशस्वी झाली नाही. त्यानंतर अकबर हा स्वतःच्या बापा विरुद्ध बंड करून दिल्ली सोडून निघून गेला.

संपुर्ण हिंदुस्थानात आलमगीर औरंगजेब याच्या बरोबर टक्कर घेऊ शकेल असा एकच सिंहाचा छावा होता. तो म्हणजे छत्रपती संभाजी महाराज. हे अकबराला माहित होते. या मुळेच अकबर शंभूराजांच्या भेटीसाठी महाराष्ट्रात आला होता आणि संभाजी महाराजांच्या भेटीसाठी अतुर होता. अकबरा बरोबर दुर्गादास राठोड हा रजपूत अकबर बरोबर आला होता.

भेटीचे बरेच खलिते पाठवल्या नंतर छत्रपती शंभूराजांनी अकबराची भेट घेतली. अकबराने आपला मनसुबा महाराजांकडे व्यक्त केला. अकबर ला पुन्हा एकदा दिल्लीवर चालून जायचे होते आणि अकबर ची इच्छा होती कि संभाजी महाराजांनी आपले सैन्य आणि पैसा या गोष्टी साठी द्यावा. छत्रपती या गोष्टी साठी तयार झालेही असते परंतु याच वेळीस छत्रपती संभाजी ५ वेग वेगळ्या शत्रूंबरोबर झुंजत होते. त्यामुळे त्यांनी अकबराला थोडे महिने थांबण्याचा सल्ला दिला. त्या प्रमाणे अकबर महाराष्ट्रात थांबलाहि.

परंतु नंतर शंभूराजांच्या मदतीने तो पर्शिया ला निघून गेला.

Punishment to Ministers by Sambhaji Maharaj

Punishment to Ministers in Ashtapradhan mandal by Chhatrapati Sambhaji Maharaj

कट-कारस्थान करणाऱ्या मंत्रांना शिक्षा

औरंगजेबाचा मुलगा अकबर स्वतःच्या बापाविरुद्ध बंड करून महाराष्ट्रात आला होता. संपूर्ण हिंदुस्थानात औरंगजेबाशी टक्कर घेऊ शकेल असा सिंहाचा छावा एकच होता तो म्हणजे संभाजी महाराज. त्यामुळेच अकबर शंभुराजांकडे मदतीच्या अपेक्षेने आला होता.

जे अकबराला कळाले ते मात्र रायगडावरच्या खुद्द संभाजी महाराजांच्या अष्टप्रधान मंडळा तल्या मंत्र्यांना कळाले नाही. उलट हे मंत्री महाराजांच्या जीवावर उठले होते. संभाजी महाराजांवर पन्हाळा गडावर विषप्रयोग झाला होता. शंभूराजांच्या रायगडावरील मंत्र्यांचा यात सहभाग होता. पण सुदैवाने शंभूराजे यातून वाचले.

त्यांनतर तर मंत्र्यांनी कहरच केला. शंभूराजे रायगडावर नाहीत आणि औरंगजेबाचा मुलगा अकबर महाराष्ट्रात आला आहे ही संधी साधुन रायगडावरच्या काही मंत्र्यांनी संभाजी महाराजांनी ठार करण्याचा बेत आखला.

त्यांनी तसे पत्र अकबराला पाठवले होते. या पत्रात त्यांनी शंभूराजे यांचा बदनामी पर उल्लेख करून खोट्या गोष्टी लिहिल्या. संभाजी राजांना जीवे मारण्याची विनंती केली. वेळ पडल्यास स्वराज्यातील काही भाग यासाठी अकबराला देऊ असे या पत्रात कबुल केले.

अकबराला हे पत्र मिळाले परंतु अकबर याकरिता तयार झाला नाही. याची 2 कारणे, पहिले कारण म्हणजे संभाजी महाराज हा सिंहाचा छावा आहे आणि त्याच्या विरुद्ध काही कट कारस्थान करणे हे अशक्यप्राय होते हे अकबर जाणून होता. आणि दुसरे कारण म्हणजे शंभूराजे आपल्या इमानदारीची परीक्षा घेत आहेत की काय असा संशय अकबराला आला. याचा परिणाम असा झाला की अकबराने आपली 2 माणसे कट कारस्थानाची पत्रे घेऊन पन्हाळ गडावर पाठवली. ती माणसे म्हणजे सरदार मिर्झा यहुद्दीन शुजाई आणि वकील अब्दुल हमीद.

Punishment to Ministers in Ashtapradhan mandal by Chhatrapati Sambhaji Maharaj
Punishment to Ministers in Ashtapradhan mandal by Chhatrapati Sambhaji Maharaj

संभाजी महाराजांनी ते पत्र बघताच ओळखले. पत्रावरील मंत्र्यांची मोहोर आणि मंत्र्यांचे हस्ताक्षर यावरून हि ओळख पटली. आणि ते पाहताक्षणी छत्रपती संभाजी महाराज यांची तळपायाची आग मस्तकात गेली. लागलीच त्यांनी मंत्र्यांना पकडण्याचे फर्मान सोडले आणि स्वतः रायगडाच्या दिशेने कूच केली.

जिवाजी हरी यांनी संभाजी महाराज यांच्या आदेशानुसार मुजुमदार अण्णाजी दत्तो, चिटणीस बाळाजी, आवजी, सोमाजी दत्तो, हिरोजी यांना पालीजवळ सुधागड ला जेरबंद केले होते.

मंत्र्यांच्या गिरफ्तारिचा संदेश मिळताच शंभूराजे पालीला सुधागड ला पोहोचले. त्यांनी सर्व दोषी मंत्र्यांना हत्तीच्या पायाखाली देवुन देहांताची शिक्षा दिली.

Aurangzeb on Maharashtra

War Against Aurangzeb of Mughal Empire

औरंजेबाचे महाराष्ट्रावरील आक्रमण

शिवाजी महाराजांच्या निधना नंतर मुगल बादशाह औरंगजेब स्वतःच स्वराज्यावर चालून आला होता.

१६८० मध्ये दिल्लीचा पातशहा, औरंगजेब महाराष्ट्रावर ५ लाखाची सेना घेवून चालून आला.

त्यापूर्वीच औरंगजेबाचा मुलगा अकबर हा त्याच्याविरुद्ध बंड करून संभाजी महाराजांकडे मदत मागण्यासाठी महाराष्ट्रात आला होता.

त्यावेळी संभाजी महाराजांचे वय फक्त २३ वर्ष होते

औरंगजेबाचा हा सेनासागर मराठ्यांच्या सैन्य संखेच्या दहा पट होता.

५ लाखांचे सैन्य, १४ कोटी खजिना, ४० हजार हत्ती, ७० हजार घोडे, ३५ हजार उंट. इतका अफाट सैन्यासागर होता कि औरंगजेबाची छावणी ३ मैलांपर्यंत पसरायची.

काही दिवसातच महाराष्ट्र आणि दख्खन जिंकून घेणार अशी अशा बाळगून आलेल्या या दिल्लीकराला संभाजी महाराजांनी आणि त्यांच्या मावळ्यांनी ७ वर्ष जुंझत ठेवला.

जोपर्यंत संभाजी महाराजांना कैद करणार नाही तोपर्यंत डोक्यावर मुकुट (शाही पगडी) घालणार नाही असा प्रणच त्याने केला होता.

नाशिक जवळचा रामशेज हा किल्ला तर फक्त ६०० मावळ्यांनी जवळपास ६ वर्ष अजिंक्य ठेवला होता.

 

War Against the Aurangzeb of Mughal Empire
War Against the Aurangzeb of Mughal Empire